Bemelerberg

De kalkgraslanden met bloeiende orchideeën en de groeve-ingangen trokken dus al vroeg de aandacht. Van toeristen, maar ook van natuurliefhebbers van het eerste uur zoals prof. dr. Heimans. Samen met Jac. P. Thijsse waren zij begin vorige eeuw de natuurkenners van het eerste uur. Wie kent niet de natuurplaatjes uit de Verkade albums van Jac. P Thijsse? Heimans bracht hier menige zomervakantie door en wist het belang en het behoud van dit unieke landschap al vroeg in de vorige eeuw te onderstrepen. Ook werd het een van de eerste aankopen van Het Limburgs Landschap. Die aankoop van de Strooberg bij Bemelen vond plaats in de roerige oorlogsjaren en werd daarmee voor de toekomst veiliggesteld. Later volgden meer natuurgebieden in de omgeving van de Bemelerberg, zoals de Schiepersberg, Winkelberg, Julianagroeve en tegenwoordig is ook een deel van groeve ’t Rooth in beheer bij Het Limburgs Landschap.

Blèren op de berg
Maar met alleen aankoop ben je er niet. Wat tegenwoordig natuurbeheer heet, was in het verleden gewoon dagelijks werk voor de vele kleinschalige boerenbedrijfjes uit de omgeving. Schapen begraasden de steile hellingen en zo bleven de kalkgrashellingen bestaan. Toen de schapenbegrazing wegviel, groeide de Bemelerberg in kort tijd dicht met struiken en bomen. Nu is die schapenbegrazing een belangrijk onderdeel van het natuurbeheer. Zonder passend beheer verdwijnen de bloemrijke kalkgraslanden. Snelgroeiende grassen en kruiden krijgen dan de overhand. Ze overwoekeren de planten als beemdkroon, bosorchis, slangenkruid en betonie. Betonie heeft opvallende bloemen in verticale kransen rondom de bloemsteel die variëren van lila tot purper en veel insecten aantrekt. Zonder beheer wordt het zelfs bos. Om dat te voorkomen begraast Het Limburgs Landschap hier met een kudde Mergellandschapen. Dit oude en zeldzame landras kan zich door zijn unieke bouw goed staande houden op de steile hellingen. Vergezeld met herder en ook een aantal Nederlandse landgeiten (eveneens een zeldzaam huisdierras) zijn ze hier dus onmisbaar bij het beheer en daarmee voor het behoud van dit fraaie landschap.

Veldparelmoer
Met die bloemrijke graslanden, gele mergelwanden, fruitbomen en hellingbossen is de Bemelerberg een waar paradijs voor allerlei dieren. Er leven allerlei zeldzame vleermuizen, amfibieën, sprinkhanen, kevers en bijen. Een aaneenrijging van bijzondere soorten. Zeldzame en rode lijstsoorten buitelen hier over elkaar heen. Sinds een paar jaar leeft hier ook weer de uiterst zeldzame eikelmuis. Opvallender zijn de vlinders die de komende weken de lente weer opfleuren, waaronder ook de zeer fraai gekleurde, maar eveneens bedreigde, veldparelmoervlinder. De rupsen hebben een warme omgeving met voldoende structuurvariatie nodig en dat vinden ze op de zuidelijk gelegen graslandhellingen van de Bemelerberg. Gelukkig heeft deze ‘parelmoer’ onder de vlinders inmiddels ook weer gezelschap gekregen van de keizersmantel en wat minder opvallende fladderaars als het boswitje en kalkgraslanddikkopje. Die laatste heeft zelfs zijn naam te danken aan dit bijzondere leefgebied en zul je dus niet in de eigen tuin aantreffen. Met nog slechts 50 ha kalk- en heischraal grasland in Zuid-Limburg is zijn leefgebied zeer beperkt en vandaar dat Het Limburgs Landschap door natuurherstel het areaal van dit type grasland probeert uit te breiden.

Behouden en beschermen
Het beheer van deze unieke natuur is dus onmisbaar om te verzekeren dat het landschap én de unieke diersoorten die er gebruik van maken te behouden. Het Limburgs Landschap staat daar niet alleen in: een grote groep Beschermers maakt het met een bescheiden bijdrage mogelijk om deze unieke natuur en haar zeldzame bewoners te behouden en te herstellen. Dankzij hun steun kunnen kalkgraslanden als die van de Bemelerberg blijven bestaan voor wie er nu van geniet én voor de generaties die na ons komen. Iedereen die zich betrokken voelt bij de Limburgse natuur kan op zijn of haar manier zo bijdragen onze rijke natuurlijke omgeving te beschermen.

Fenomenaal
De Bemelerberg is goed toegankelijk vanaf de wandelpaden en de kwetsbare kalkgraslanden zijn prima te beleven vanaf de fraai en nieuw uitgezette wandelknooppuntenroutes. Die nemen je mee langs die kalkgraslanden met een fenomenaal uitzicht over delen van de Bemelerberg en het dorp Bemelen, met Maastricht in de achtergrond.